Các xét nghiệm sàng lọc ung thư nói chung, hay kiểm tra chỉ số PSA để tìm kiếm các dấu hiệu ung thư tuyến tiền liệt nói riêng, là vấn đề nam giới ở độ tuổi trung niên nên cân nhắc.

1. Tổng quan về ung thư tiền liệt tuyến

Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ nằm dưới bàng quang của nam giới. Ung thư tiền liệt tuyến là một căn bệnh khá phổ biến trên toàn thế giới và có khả năng gây tử vong cao.

Các yếu tố chính góp phần làm tăng nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến bao gồm:

  • Tuổi tác: Nam giới càng lớn tuổi càng có nhiều nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là sau 50 tuổi.
  • Chủng tộc: Người gốc Phi thường dễ mắc căn bệnh này hơn những đàn ông thuộc các chủng tộc khác.
  • Tiền sử gia đình: Hơn 50% nguy cơ người bệnh sẽ mắc ung thư tiền liệt tuyến nếu cha, chú hoặc anh trai của họ được chẩn đoán mắc căn bệnh này trước 65 tuổi.
  • Di truyền đột biến gen: Nên xét nghiệm di truyền nếu tiền sử gia đình có người thân mắc bệnh ung thư hoặc nếu người có quan hệ huyết thống được chẩn đoán bị đột biến gen BRCA1 và BRCA2.
  • Chế độ ăn: Ăn nhiều chất béo động vật và ít rau quả có thể làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt.

Trên thực tế, không phải tất cả các trường hợp mắc ung thư tiền liệt tuyến đều cần phải điều trị. Nguyên nhân là do căn bệnh này thường tiến triển chậm trong nhiều năm, có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng hay tác động xấu nào đến người bệnh trong suốt khoảng thời gian được chẩn đoán mắc ung thư tiền liệt tuyến.

Ngoài ra, những rủi ro và tác dụng phụ có thể xảy ra trong quá trình chữa bệnh như là: tiểu không tự chủrối loạn cương dương hoặc rối loạn chức năng ruột cũng là một lí do khác mà các bác sĩ và bệnh nhân phải cân nhắc.

2. Chỉ số PSA là gì?

2.1. Định nghĩa

Xét nghiệm PSA là một loại xét nghiệm máu, công cụ để sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt.

Kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA) là một loại protein được tạo ra bởi các mô tuyến tiền liệt ung thư (ác tính) hoặc không ung thư (lành tính). Sự xuất hiện của PSA thường liên quan tới những rối loạn bất thường ở tuyến tiền liệt, cho thấy mức độ bệnh và sự tiến triển của khối u.

PSA chủ yếu được tìm thấy trong tinh dịch, một lượng nhỏ cũng lưu thông vào trong máu. Các tế bào ung thư tiền liệt tuyến thường tạo ra nhiều PSA hơn các tế bào lành tính, khiến nồng độ PSA trong máu của người bệnh tăng lên.

Xét nghiệm PSA là một loại xét nghiệm máu, đóng vai trò chủ yếu như là một công cụ để sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt.

2.2. Khi nào nên thực hiện xét nghiệm PSA

Hầu hết các tổ chức y tế khuyến khích nam giới ở độ tuổi 50 nên cân nhắc về việc sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt. Có thể tiến hành sớm hơn nếu trong gia đình có tiền sử mắc các bệnh liên quan. Tuy nhiên, cần trao đổi với bác sĩ để nắm rõ các thông tin cần thiết trước khi tiến hành xét nghiệm. Nhiều chuyên gia cũng khuyến cáo rằng, nam giới từ 70 tuổi trở đi không cần thiết kiểm tra xem mình có bị mắc căn bệnh này hay không, đặc biệt là khi đang gặp phải các vấn đề về sức khỏe khác.

Đối với những người đàn ông đã được chẩn đoán mắc bệnh ung thư tiền liệt tuyến, tiếp tục kiểm tra chỉ số PSA còn giúp các bác sĩ đánh giá mức độ hiệu quả của quá trình điều trị cũng như sự phát triển hay tái phát của tế bào ung thư.

3. Phương pháp đo chỉ số PSA

Nhân viên y tế sẽ lấy mẫu máu từ tĩnh mạch và mang đi phân tích trong phòng thí nghiệm để đo mức PSA của bệnh nhân. Kết quả xét nghiệm PSA được tính theo nanogram PSA trên mililit máu (ng / mL) và không có giá trị trung bình của người khỏe mạnh. Để đánh giá chỉ số PSA của người bệnh, các bác sĩ sẽ cần xem xét đến một số yếu tố khác như:

  • Tuổi
  • Kích thước của tuyến tiền liệt
  • Mức độ thay đổi nhanh của PSA
  • Các loại thuốc bệnh nhân đang dùng có ảnh hưởng để kết quả đo PSA

Bác sĩ có thể đề nghị sinh thiết tiền liệt tuyến (lấy mẫu tế bào hoặc mô ở vùng này để kiểm tra hóa học) dựa trên kết quả xét nghiệm PSA. Xét nghiệm này đôi khi còn phải kết hợp với kiểm tra trực tràng kỹ thuật số (DRE) để cảm nhận những bất thường ở tuyến tiền liệt, ví dụ như khối u hoặc cục cứng.

4. Ý nghĩa của công cụ sàng lọc ung thư tiền liệt tuyến

4.1. Ưu điểm

  • Sàng lọc PSA giúp phát hiện sớm ung thư tiền liệt tuyến, từ đó có biện pháp điều trị thích hợp, kịp thời, hay thậm chí là có thể chữa khỏi nếu được chẩn đoán ở giai đoạn đầu mắc bệnh.
  • Tương tự như các loại xét nghiệm máu thông thường khác, thực hiện xét nghiệm PSA đơn giản, không đòi hỏi kỹ thuật cao hay máy móc hiện đại.
  • Mang đến sự yên tâm nhất định, giúp nam giới chủ động nắm được tình trạng sức khỏe của bản thân.
  • Số ca tử vong do ung thư tuyến tiền liệt đã giảm kể từ khi xuất hiện xét nghiệm PSA.

4.2. Nhược điểm

Nhiều người cho rằng những nhược điểm của sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt lớn hơn những ích lợi mà nó mang lại.

Tế bào ung thư ở tuyến tiền liệt đôi khi phát triển chậm và không sản nhiều PSA

  • Đôi khi ung thư tiền liệt tuyến phát triển chậm và không bao giờ lan ra ngoài tuyến tiền liệt. Điều này khiến khó phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu thông qua xét nghiệm máu thông thường.
  • Các xét nghiệm PSA không hoàn toàn chính xác. Mức PSA của bệnh nhân có thể “âm tính giả” nếu như mô ung thư lại không tạo ra nhiều PSA do sự tác động của béo phì hoặc một số loại thuốc hóa trị.
  • Ngược lại, “dương tính giả” cũng xảy ra khi họ bị phì đại tuyến tiền liệt lành tính hoặc viêm tuyến tiền liệt chứ không phải là do ung thư.
  • Kết quả cho chỉ số PSA cao nhưng lại không tìm ra tế bào ung thư tiền liệt tuyến có thể gây lo lắng và hoang mang hơn cho người bệnh.
  • Chi phí tốn kém và những rủi ro có thể gặp phải cũng là một nhược điểm khác của phương pháp xét nghiệm PSA.

Cần nhờ sự tư vấn của các chuyên gia y tế về việc có nên kiểm tra PSA hay sàng lọc ung thư tiền liệt tuyếnhay không. Trao đổi với bác sĩ về sự cần thiết và những rủi ro có thể gặp nếu tiến hành đo chỉ số PSA là điều bệnh nhân nên làm trước khi đưa ra quyết định.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây